• Zespół Szkół Nr 14 w Warszawie, ul. Szanajcy 5Strona domowaHerb Polski
  • Pedagog szkolny

          • Poradnik dyslektyka

          •  

            PRAKTYCZNE INFORMACJE DLA UCZNIA Z DYSLEKSJĄ

             

             

            1. DYSLEKSJA
            2. SYMPTOMY DYSLEKSJI ROZWOJOWEJ U MŁODZIEŻY
            3. SAMODZIELNA PRACA UCZNIÓW W SZKOLE ŚREDNIEJ
            4. Prawa  uczniów   z  dysleksją rozwojową
            5. Prawa uczniów   z  dysleksją rozwojową W INNYCH PAŃSTWACH
            6. KWESTIONARIUSZ OBJAWÓW DYSLEKSJI U DOROSŁYCH (KODD)

             

            I

            DYSLEKSJA

            Dysleksja to specyficzne trudności w czytaniu i  pisaniu u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. Dyslektyk jest bardziej wrażliwy, cechuje go ponadprzeciętna ciekawość, świetna intuicja i bogata wyobraźnia. Dysleksja jest niezależna od inteligencji i nie jest przeszkodą do osiągnięcia sukcesu.

             Wielu sławnych ludzi było i jest dyslektykami, a „ich geniusz nie istniał pomimo dysleksji a tylko dlatego, że byli dyslektykami" (R. Davis)

            • Hans Christian Andersen
            • Aleksander Bell
            • Winston Churchil
            • Leonardo da Vinci
            • Walt Disney
            • Albert Einstain
            • Henry Ford
            • Nelson Rockefeller
            • Cher
            • Tom Cruise
            • Whoopi Goldberg

            Zobacz film     https://www.youtube.com/watch?v=MU67m3_dXAQ

            Każdy z nich rozwinął inne specyficzne zdolności i osiągnął mistrzostwo w innej dziedzinie, lecz pewne cechy są wspólne dla wszystkich dyslektyków. R. Davis podaje, że dyslektycy:

             

            • korzystają z wrodzonej zdolności do przetwarzania i kreowania doznań percepcyjnych,
            • cechuje ich większa wrażliwość na otoczenie,
            • są bardziej ciekawi niż przeciętny człowiek,
            • myślą obrazami, a nie słowami,
            • mają lepszą intuicję i są bardziej przenikliwi,
            • myślenie i spostrzeganie ma charakter polisensoryczny (wykorzystują wszystkie zmysły),
            • realistycznie przeżywają swoje myśli,
            • mają żywą wyobraźnię.

            Dysleksja nie jest też wynikiem lenistwa czy złej woli dziecka. Przyczyną tego typu zaburzeń mogą być mikrouszkodzenia tych części kory mózgowej, które są odpowiedzialne za rozpoznawanie słyszanych głosek, widzianych liter, łączenia ich w wyrazy. Dzieci z dysleksją stanowią 10-15% populacji. Uczeń dyslektyk odczuwa dotkliwiej swoje trudności w klasach starszych, ponieważ musi się uczyć wielu przedmiotów za pomocą czytania i pisania. Jeśli nie otrzymał odpowiedniej pomocy w klasach młodszych, z wiekiem niepowodzenia szkolne pojawiają się częściej i z większym nasileniem.

            Powszechnie używa się jednego terminu do nazwania tego typu trudności, czyli dysleksji. W rzeczywistości wyróżniamy:

            DYSLEKSJA - specyficzne trudności w czytaniu

            DYSORTOGRAFIA - specyficzne trudności z opanowaniem poprawnej pisowni (w tym błędy ortograficzne)

             DYSGRAFIA - niski poziom graficzny pisma

            DYSKALKULIA – zaburzenie zdolności matematycznych

            Uczeń z dysleksją może mieć trudności nie tylko z językiem polskim, ale również w opanowaniu języka obcego, z zapamiętywaniem dat, wydarzeń, nazwisk, z orientacją na mapie i w terenie. Bardzo często ma problem z  poprawnym zapisywaniem działań arytmetycznych, zapisywaniem liczb (np. przestawiają kolejność cyfr), z tabliczką mnożenia, geometrią. Wyobrazić sobie bryłę – to dla nich duże wyzwanie. Bardzo ważne jest, aby jak najwcześniej zdiagnozować problem i właściwie pracować z dzieckiem, tak aby minimalizować trudności. Jest to ważne nie tylko ze względu na samą naukę. Dziecko z dysleksją przeżywa niepowodzenia w nauce, a wynikiem tego może być niska samoocena, brak wiary w siebie, brak motywacji do nauki. Dzieje się tak, jeśli brakuje min. zrozumienia i wrażliwości zarówno ze strony najbliższych, jak i szkoły. Dzieje się tak niezależnie, czy mamy do czynienia z małym dzieckiem, czy młodzieżą. Z upływem czasu, przy braku stałej pracy, udziału w zajęciach reedukacyjnych problem staje się poważniejszy, ponieważ młody człowiek ma problemy nie tylko z czytaniem i pisaniem, ale również kłopoty z innych przedmiotów.  

            II

            SYMPTOMY DYSLEKSJI ROZWOJOWEJ U MŁODZIEŻY

            Źródło www.ortograffiti.pl

            Uczeń pracuje niewspółmiernie do osiąganych wyników szkolnych; często uzyskuje wyniki znacznie poniżej swoich możliwości. Trudności w nauce można zaobserwować na różnych przedmiotach szkolnych. Poniżej przedstawiono bardzo szeroki zakres symptomów trudności w uczeniu się, jednak nie wszystkie one występują jednocześnie.

             

            Zakres

            Symptomy

            Język polski

            Czytanie:

            • wolne tempo czytania (czasem jedyne objawy trudności w czytaniu);
            • trudności ze zrozumieniem i zapamiętaniem czytanego tekstu;
            • niechęć do czytania długich tekstów i grubych książek.

            Pisanie:

            • nieprawidłowa pisownia – dominują błędy ortograficzne lub tylko błędy ortograficzne pomimo znajomości zasad pisowni (czasem jest to jedyny rodzaj trudności);
            • trudności z organizacją tekstu (pisanie wypracowań);
            • robienie błędów gramatycznych;
            • trudne do odczytania odręczne pismo.

            Języki obce

            • trudności z poprawnym pisaniem pomimo dobrych wypowiedzi ustnych;
            • trudności z budowaniem wypowiedzi słownych;
            • trudności z zapamiętywaniem słówek;
            • trudności z odróżnianiem podobnych wyrazów;
            • nieprawidłowa wymowa;
            • trudności z rozumieniem i zapamiętywaniem tekstu mówionego lub nagranego na taśmę;
            • kłopoty z zapisem wyrazów w poprawnej formie gramatycznej.

            Matematyka

            Arytmetyka:

            • błędne zapisywanie i odczytywanie liczb wielocyfrowych (z wieloma zerami lub miejscami po przecinku);
            • przestawianie cyfr (np. 56 – 65);
            • trudności z dodawaniem w pamięci, bez pomocy kartki papieru;
            • nieprawidłowa organizacja przestrzenna zapisu działań matematycznych, przekształcania wzorów;
            • zapisywanie znaków nierówności odwrotnie;
            • nieprawidłowe odczytywanie treści w zadaniach tekstowych;
            • nieprawidłowe wykonywanie wykresów funkcji.

            Geometria:

            • trudności z zadaniami angażującymi wyobraźnię przestrzenną;
            • niski poziom graficzny wykresów i rysunków.

            Biologia

            • trudności z opanowaniem terminologii (dłuższe nazwy, nazwy łacińskie);
            • problemy z organizacją przestrzenną schematów i rysunków;
            • trudności z zapisem i zapamiętaniem łańcuchów reakcji biochemicznych;
            • trudności z opanowaniem systematyki (hierarchiczny układ informacji).

            Chemia

            • nieprawidłowe zapisywanie łańcuchów reakcji chemicznych;
            • problemy z opanowaniem terminologii (nazwy i symbole pierwiastków i związków chemicznych);
            • trudności z zapamiętywaniem danych zorganizowanych przestrzennie (tablica Mendelejewa).

            Geografia

            • trudności z czytaniem i rysowaniem map;
            • trudności z orientacją w czasie i przestrzeni (wskazywanie kierunków na mapie i w przestrzeni; obliczanie stref czasowych, położenia geograficznego, kąta padania słońca itp.);
            • trudności z zapamiętywaniem nazw geograficznych.

            Historia i wiedza o społeczeństwie

            • trudności z zapamiętywaniem nazw i nazwisk;
            • zła orientacja w czasie (chronologia, daty);
            • trudności z orientacją na mapach historycznych.

            Kultura fizyczna

            • trudności z opanowaniem układów gimnastycznych (sekwencje ruchowe);
            • trudności w bieganiu, ćwiczeniach równoważnych;
            • trudności w opanowaniu gier wymagających użycia piłki (tenis ziemny i stołowy, siatkówka, koszykówka itp.);
            • niechęć do uprawiania sportów wymagających dobrego poczucia równowagi (deskorolka, windsurfing, snowboard itp.).

             

            III

            SAMODZIELNA PRACA UCZNIÓW  W SZKOLE ŚREDNIEJ

            Jako uczniowie – dyslektycy lub rodzice dyslektyków musimy mieć świadomość, że sam fakt bycia dyslektykiem i posiadania opinii psychologicznej nie może być WYMÓWKĄ. Niestety nadal, dla wielu osób dysleksja to tylko okazja do łagodniejszego traktowania przez szkołę w czasie lekcji i egzaminów. Bycie nie zwalnia nas to od solidnej pracy nad sobą, systematycznych ćwiczeń. Mając na uwadze swoje dobro, uczeń powinien nad sobą pracować, a rodzic mobilizować i wspierać. Jak mówi prof. Marta Bogdanowicz, wiceprzewodnicząca Europejskiego Towarzystwa Dysleksji, „nad ortografią trzeba pracować całe życie, ponieważ skłonność do popełniania błędów u osoby dyslektycznej pozostaje”.
            Trudno więc bowiem pozbyć się dysleksji, ale można ją zminimalizować. Brak wczesnej diagnozy oraz pracy terapeutycznej w dzieciństwie  może wpływać na całe dorosłe życie. Dyslektyk jako osoba dorosła często ma problemy z:

            • zapamiętaniem długich słów,
            • wypowiadaniem się, wystąpieniami publicznymi,
            • głośnym czytaniem,
            • przeczytaniem jednej strony w książce w tym samym czasie, co inni,
            • zapamiętaniem sensu tego, co przeczytali,
            • czytaniem obfitych tekstów i książek,
            • poprawną pisownią,
            • czytelnością odręcznego pisma,
            • ujednoliceniem swojego podpisu,
            • wypełnianiem formularzy, czeków, przekazów,
            • zapamiętywaniem i dokładnym przekazywaniem informacji telefonicznych,
            • trudności ze złożeniem na druku w banku takiego samego podpisu jak na wzorze
            • myleniem dat, godzin, numerów autobusów, numerów telefonu itp.,
            • dodawaniem w pamięci,
            • zarządzaniem, organizacją, planowaniem,
            • odróżnianiem strony prawej od lewej,
            • czytaniem mapy, orientowaniem się w terenie,
            • nauką prowadzenia samochodu
            • nauką tańca.

             

            PAMIĘTAJMY - nie należy mylić dysleksji z brakiem znajomości zasad ortograficznych. Dlatego psycholog w poradni, nim stwierdzi u nas dysleksję, przeprowadza test ze znajomości zasad ortograficznych.

            Pamiętaj- tylko systematyczna praca

             przyniesie rezultaty!

              1. Powtórz zasady pisowni.
              2. Załóż zeszyt do ćwiczeń ortograficznych.
              3. Poproś rodzica, kolegę, który nie ma problemów z ortografią o podkreślenie w zeszycie wyrazów z błędami. Wpisz je do zeszytu, sprawdzając ich prawidłową pisownię. Obok wyrazu zapisz zasadę ortograficzną wyjaśniającą pisownię.
              4. Przeczytaj uważnie wybrany przez siebie krótki tekst (4 krótkie zdania). Uzasadnij pisownię trudnych wyrazów. Spróbuj zapamiętać tekst i napisz go z pamięci. Sprawdź, czy zadanie prawidłowo wykonałeś.
              5. Przy wykonywanych ćwiczeniach zapisuj datę. Poproś kogoś, aby sprawdził zeszyt i podyktował wybrane wyrazy oraz zdania, które pisałeś.
              6. Korzystaj z gotowych zeszytów przygotowanych z myślą o dyslektykach lub programów komputerowych:
            • Samouczek ortograficzny
            •  Sposób na ortografię  
            •  Dyktando
            •  Ortofrajda
            •  Na tropach języka polskiego
            •   Polonez – język polski dla każdego

            IV

            Prawa  uczniów   z  dysleksją rozwojową

             

            Prawa uczniów z dysleksją rozwojową regulują

             

            Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach

            § 2. 1. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna udzielana uczniowi w przedszkolu, szkole i placówce polega na rozpoznawaniu i zaspokajaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ucznia oraz rozpoznawaniu indywidualnych możliwości psychofizycznych ucznia i czynników środowiskowych wpływających na jego funkcjonowanie w przedszkolu, szkole i placówce, w celu wspierania potencjału rozwojowego ucznia i stwarzania warunków do jego aktywnego i pełnego uczestnictwa w życiu przedszkola, szkoły i placówki oraz w środowisku społecznym.    

            § 2. 2. Potrzeba objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną w przedszkolu, szkole i placówce wynika w szczególności: 6) ze specyficznych trudności w uczeniu się;  

            § 2. 3. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna udzielana w przedszkolu, szkole i placówce rodzicom uczniów i nauczycielom polega na wspieraniu rodziców i nauczycieli w rozwiązywaniu problemów wychowawczych i dydaktycznych oraz rozwijaniu ich umiejętności wychowawczych w celu zwiększania efektywności pomocy udzielanej uczniom.


             

            Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych
             

            Rozdz.2. § 2. Wymagania edukacyjne, o których mowa w art. 44b ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, zwanej dalej „ustawą o systemie oświaty”, dostosowuje się do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia:

            3) posiadającego opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o specyficznych trudnościach w uczeniu się lub inną opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, wskazującą na potrzebę takiego dostosowania – na podstawie tej opinii;

            4) nieposiadającego orzeczenia lub opinii wymienionych w pkt 1–3, który jest objęty pomocą psychologiczno- -pedagogiczną w szkole – na podstawie rozpoznania indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz indywidualnych możliwości psychofizycznych ucznia dokonanego przez nauczycieli i specjalistów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo oświatowe;    

            § 3. 1. Opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o specyficznych trudnościach w uczeniu się może być wydana uczniowi nie wcześniej niż po ukończeniu klasy III szkoły podstawowej i nie później niż do ukończenia szkoły podstawowej. 2. Na wniosek nauczyciela lub specjalisty wykonującego w szkole zadania z zakresu pomocy psychologiczno- -pedagogicznej prowadzących zajęcia z uczniem w szkole i po uzyskaniu zgody rodziców albo pełnoletniego ucznia lub na wniosek rodziców albo pełnoletniego ucznia, opinia, o której mowa w ust. 1, może być wydana także uczniowi szkoły ponadpodstawowej.

            § 6. 1. Dyrektor szkoły zwalnia ucznia z wadą słuchu, z głęboką dysleksją rozwojową, z afazją, z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, z nauki drugiego języka obcego nowożytnego do końca danego etapu edukacyjnego na wniosek rodziców albo pełnoletniego ucznia oraz na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, z której wynika potrzeba zwolnienia z nauki tego języka obcego nowożytnego.   

             

             

            Sposoby dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego

             

            Sposoby dostosowania warunków i form przeprowadzenia egzaminu zawodowego

             

            V

             

            Prawa uczniów   z  dysleksją rozwojową W INNYCH PAŃSTWACH

             

            Uczeń ma prawo do:

             

            •  zdawania egzaminu w formie ustnej  (zastąpienie pisemnej formy egzaminu ustnym jest praktykowane w krajach: Szkocja, Dania, Grecja, Czechy, Węgry i Brazylia),
            • lub odbywania egzaminu pisemnego, podczas którego zadania  będą  głośno odczytywane przez osobę egzaminującą lub podawane z dyktafonów ( w Szkocji, Danii),
            • wydłużonego czasu wykonania egzaminu pisemnego o 30% (Szkocja, Dania);
            •  praca pisemna ucznia jest oceniana głównie pod względem merytorycznym, zaś błędy w zapisie wyrazów oceniane jakościowo (rodzaj i nasilenie błędów), co nie wpływa istotnie na ocenę pracy (Austria, Dania, Niemcy, Luxemburg, Szkocja, Słowacja, Holandia, Nowa Zelandia),
            • praca pisemna nie jest oceniana ze względu na poziom graficzny i estetyczny (ewentualnie ocena jakościowa, opisowa), dopuszcza się możliwość pisania pracy na maszynie lub na komputerze (Szkocja, Norwegia, Anglia).

            VI

            Kwestionariusz objawów dysleksji u dorosłych (KODD)

             

            Ocena na podstawie kwestionariusza ma charakter orientacyjny.

            Źródło - dysleksja.univ.gda.pl

             

             

            Pytanie 1: Czy masz trudności z odróżnianiem strony prawej od lewej?
            tak
            nie

            Pytanie 2: Czy masz kłopoty z czytaniem mapy lub z orientowaniem się w nieznanym ci terenie?
            tak
            nie

            Pytanie 3: Czy czujesz niechęć do głośnego czytania?
            tak
            nie

            Pytanie 4: Czy przeczytanie jednej strony w książce zabiera ci więcej czasu niż innym osobom?
            tak
            nie

            Pytanie 5: Czy masz kłopoty z zapamiętywaniem sensu tego, co przeczytałeś?
            tak
            nie

            Pytanie 6: Czy niechętnie czytasz długie teksty i grube książki?
            tak
            nie

            Pytanie 7: Czy robisz błędy ortograficzne?
            tak
            nie

            Pytanie 8: Czy twoje odręczne pismo zawsze było trudne do odczytania?
            tak
            nie

            Pytanie 9: Czy masz zauważalne trudności z formułowaniem wypowiedzi słownych, co nasila się w sytuacjach stresowych, np. podczas wystąpień publicznych?
            tak
            nie

            Pytanie 10: Czy sprawia ci trudność zapamiętanie i dokładne przekazanie informacji odebranych przez telefon?
            tak
            nie

            Pytanie 11: Czy zdarza ci się przekręcać długie słowa?
            tak
            nie

            Pytanie 12: Czy trudno ci dodawać w pamięci bez pomocy palców lub kartki papieru?
            tak
            nie

            Pytanie 13: Czy myli ci się kolejność cyfr przy wykręcaniu numeru telefonicznego?
            tak
            nie

            Pytanie 14: Czy sprawia ci trudność płynne wymienienie wszystkich nazw miesięcy w prawidłowej kolejności?
            tak
            nie

            Pytanie 15: Czy sprawiłoby ci trudność wymienienie kolejnych nazw miesięcy od końca do początku?
            tak
            nie

            Pytanie 16: Czy mylą ci się daty i godziny, przez co zdarza ci się przegapić jakieś spotkanie?
            tak
            nie

            Pytanie 17: Czy uważasz, że często robisz błędy, wypełniając czek lub przekaz?
            tak
            nie

            Pytanie 18: Czy formularze uważasz za niejasne i trudne do wypełnienia?
            tak
            nie

            Pytanie 19: Czy zdarza ci się mylić numery np. autobusów, takie jak 95 i 59, 6 i 9?
            tak
            nie

            Pytanie 20: Czy miałeś w szkole trudności z nauczeniem się tabliczki mnożenia?
            tak
            nie

             


             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

             

            Opracowała – Renata Wilińska, pedagog szkolny

            Źródło:

            „Dar dysleksji” Davis Ronald D., Braun Eldon

            http://dysleksja.wieszjak.pl

            http://www.dardysleksji.pl/